Computer monitor kalibreren voor videomonteren of fotobewerken

Als je filmt of fotografeert, dan maak je met je camera keuzes over hoe je beeld eruit gaat zien. Hoe licht of hoe donker je beeld wordt, en hoe de kleuren eruit gaan zien, dat bepaal je deels al in de camera. In de nabewerking achter je computer maak je die keuzes ‘af’. Maar dan is het wel belangrijk dat je weet of je naar de juiste kleuren kijkt. En hoe weet je of de kleuren die je ziet op je computer monitor ook echt de ‘juiste’ kleuren zijn? Dat weet je door de monitor te kalibreren. In dit artikel ga ik het hebben over wat dan eigenlijk de ‘juiste’ kleuren zijn, vertel ik wat kalibreren van een monitor inhoudt, én bespreek ik wanneer je dat echt moet doen (en wanneer niet).

Kijk natuurlijk zeker eerst onze video erover!



De juiste kleuren

De juiste kleuren zijn de kleuren die jij wilt. Als je een video maakt of een foto bewerkt, dan ben je waarschijnlijk ook bezig met de kleuren en het licht-donker contrast. Tijdens het filmen of fotograferen maak ik daar altijd al keuzes in, en op de computer werk ik verder met die keuzes, en werk ik het preciezer af. 

Als je werkt aan de kleuren en het licht-donker contrast van je beeld, is het belangrijk om te weten waar je het uiteindelijk gaat vertonen. Ga je de foto printen met een fotoprinter, of komt hij op een website? Gaat de video spelen in de bioscoop, op tv of op Youtube? 

Voor al die verschillende eindresultaten maak je verschillende keuzes tijdens het bewerken. Zo ben ik onlangs bezig geweest met een afbeelding voor een boekomslag, en ik merkte dat de afbeelding er in mijn computer lichter uitzag dan op de proefdruk van het boek. Ik heb dus de afbeelding lichter gemaakt, in de computer, zodat hij goed uit de printer kwam. 

De juiste kleuren zijn dus de kleuren zoals jij ze mooi vindt op ‘het eindresultaat’, dus op die print of het bioscoopscherm. 

Verschillende monitors

Wat nu het ‘probleem’ is, is dat alle monitors verschillend zijn. Los van dat je op een monitor zo kunt instellen dat hij donkerder of lichter staat, heeft elk merk en type zijn eigen ‘sfeer’. 

Ik heb op dit moment een iMac 27” uit 2019 en een BenQ PD2506Q*. Die twee schermen geven het beeld heel anders weer. De iMac is contrastrijker en meer gesatureerd, de BenQ is iets scherper/harder qua details, maar het licht is zachter. Dit soort verschillen zie je vooral door eenzelfde afbeelding op beide monitors te tonen en goed te kijken. 

Maar of je nu 1 of meerdere monitors hebt: feit is dus dan een monitor zijn eigen uitstraling heeft. Dat feitje alleen al is goed om te weten. Weet dus dat het beeld dat je bewerkt er op een ander scherm anders kan uitzien!

* De BenQ monitor hebben we gekregen van BenQ om uit te proberen, super leuk! Nu doen we dat soort dingen alleen als we er echt achter staan. Meer weten over hoe wij omgaan met sponsoring? Lees hier verder.


Image

Lagom test

Om een beetje een indruk te krijgen van hoe jouw monitor met kleuren en contrast omgaat, kun je gebruik maken van de test op deze website. Je kunt hier jouw scherm op allerlei manieren testen.


Image

Uitleg staat er bij elk onderdeel bij (wel in het engels). Ik vind vooral de wit- en zwarttest interessant (‘white saturation’ en ‘black level’, omdat je daardoor bij de iMac heel duidelijk ziet hoeveel je verliest in de witten en zwarten in je beeld. Het komt erop neer dat je allemaal zwarte of witte blokjes moet zien, en hoe minder je er ziet, hoe minder groot het bereik van je monitor is. 

Vooral bij de zwarten is er een groot verschil tussen mijn iMac en de BenQ. Kijk, links is de BenQ monitor, en rechts mijn iMac (gefotografeerd vanaf het scherm!). Bij de iMac zie je de bovenste rij zwarte blokjes eigenlijk helemaal niet, bij de BenQ wel. Toen ik dit voor het eerst zag, vond ik dat best wel bizar, en zeker goed om te weten! 


Image

Ik denk ook dat dit de reden is dat mensen het beeld op Apple computers vaak zo mooi vinden. Door het hoge contrast ziet het er al snel kleurrijk, krachtig en dramatisch uit, waardoor je een wauw-gevoel krijgt. Maar in feite verlies je gewoon tekening in de donkere partijen… 

Kalibreren

Nu is het zo dat Apple monitors dus altijd contrastrijker zijn dan andere merken, dat is iets wat je niet echt kunt veranderen. Toch kun je binnen het bereik van de monitor altijd nog wel iets doen met de kleurinstellingen. Het is zelfs zo dat dat in de loop van de tijd langzaam kan veranderen (geen idee waarom!). Om zeker te weten dat jouw monitor goed staat afgesteld qua kleur en contrast, is het dus goed om je monitor te kalibreren. En omdat de kleuren kunnen veranderen, is dat dus zelfs iets wat je eigenlijk elk jaar opnieuw moet doen! 

Echt goed kalibreren is meestal geen functie die jouw computer zelf heeft ingebouwd. Je kunt daar losse apparatuur (met software) voor aanschaffen. De bekendste is de Spyder van Datacolor. Ik heb zelf nog de Spyder 4, maar inmiddels is de X degene die te koop is. 

De Spyder hang je op het scherm, en met de bijgeleverde software kalibreer je dan de monitor. 


Image

Het is alweer een tijdje geleden dat ik dat voor het laatst gedaan heb (waarom lees je verderop), maar ik herinner me vooral dat het erg simpel was. De software neemt je bij de hand en leidt je door het proces heen. 🙂 

Wanneer je je scherm kalibreert en je werkt met beeld uit jouw camera, dan is het trouwens ook nog handig om een kleurenkaart te gebruiken. Daarmee kun je je scherm nog preciezer afstellen, en echt zorgen dat de kleuren uit je camera overeenkomen met die op je monitor. Het werkt simpel: maak met je camera een opname van je kleurenkaart en laadt die in je computer. Als je in je camera alles goed hebt ingesteld en de kleuren kloppen daar, dan zouden de kleuren op je computerscherm ook moeten kloppen. Zie je afwijkingen, dan kan het dus zijn dat je je scherm moet kalibreren. En soms kan je zo'n kleurenkaart trouwens ook laten samenwerken met je kalibreer apparaat, dan hoef je er zelf niet naar te kijken. Of dat kan, hangt af van de software van het apparaat waarmee je kalibreert. 


Oja; de BenQ monitor werd trouwens geleverd met een kalibratie rapport, wat inhoudt dat hij dus al gekalibreerd is! Maar goed, dan nog zou het goed zijn om na bijvoorbeeld een jaar of meer, hem opnieuw te kalibreren.


Wanneer kalibreren?

In het vorige stukje sprak ik mezelf al even tegen. 🙂 Je moet je scherm elk jaar kalibreren… maar ik heb het al jaren niet gedaan. Huh? 

Goed, we moeten het hebben over: waarom en wanneer zou je je monitor kalibreren? Ik denk dat het belangrijk is om je monitor te kalibreren, als je veel met kleur werkt, bijvoorbeeld als je vaak video's kleurbewerkt, of foto’s bewerkt, en als die foto’s vervolgens mooi geprint of gedrukt moeten worden, of als die video in de bioscoop of op tv verschijnt. 

Want dan moet je weten of de kleuren die jij bewerkt er op het eindresultaat ook daadwerkelijk zo gaan uitzien als jij wilt.

Maar bewerk je foto’s of video’s alleen voor online gebruik? Maak je content voor social media, websites en Youtube? Dan is het minder belangrijk. Want, zoals ik eerder al zei: elk scherm is anders. En als je content maakt voor social media, dan weet je dus nooit op wat voor scherm jouw publiek de beelden gaat zien. Op een iMac of een BenQ, of nog een andere computer monitor? Of misschien op een telefoon? Youtube video’s kunnen met smart-tv’s ook op een televisie worden bekeken, en die zijn wéér anders! Oftewel: je hebt geen idee waarvoor je je beeld moet perfectioneren, dus is dat niet mogelijk. Dus… dan is kalibreren van je monitor gewoon minder belangrijk. 

Nog steeds denk ik dat het dan goed is om te weten wat voor soort monitor jij hebt, en of die zoals Apple de helft van de zwarte tonen laat verdwijnen, zodat je daar een beetje rekening mee kan houden. 

Kwaliteit van je scherm

En maakt het dan nog uit welke kwaliteit je scherm heeft? Nou, er is natuurlijk zeker kwaliteitsverschil tussen schermen, nog los van of het scherm een bepaalde kleurzweem of contrast heeft. Denk aan de hoeveelheid pixels, maar ook het dynamisch bereik (hoeveel bereik heeft een monitor van licht naar donker).

Apple monitors staan dus bekend om hun hoge contrast. BenQ heeft (zo heb ik me laten vertellen) monitors in verschillende kwaliteitsniveau’s. Degene die wij hebben gekregen is er eentje die speciaal is ontwikkeld voor videomakers, maar ze hebben ook nog een hoger niveau, voor als je nog meer wilt van je monitor. Foto bewerken is bijvoorbeeld iets waar je vaak meer kwaliteit voor nodig hebt, omdat foto’s bijvoorbeeld geprint worden en dat een nauwkeurigere bewerking vereist. Daarnaast hebben foto’s over het algemeen een hogere kwaliteit dan video en zijn dus ook de bewerkingsmogelijkheden groter. 

Daarom heeft BenQ bijvoorbeeld een hele lijn met monitors voor fotografen, die ook een stukje duurder zijn dan degene die ik heb. 

Een ander merk dat ik vaak hoor als het hierover gaat is Eizo. Een beetje professioneel fotobewerker heeft blijkbaar een Eizo monitor. 😉 Ook Eizo heeft verschillende kwaliteitsniveau’s, bij hen is ColorEdge de lijn voor de pro’s, en FlexScan meer een instapmodel, of voor simpele videomakers zoals wij. 🙂 

Kalibreerpro

Zo, nu weet je als het goed is alles over wat kalibreren inhoudt en waarom je het wel of niet zou moeten doen. En, ga jij het doen? Laat je horen in de reacties onderaan dit artikel (ook voor vragen!)


Deze post is niet gesponsord, maar bevat mogelijk wel affiliate links. Wil je daar meer over weten? Klik hier!




Verder lezen



Abonneer
Laat het weten als er
guest

0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties