Onze video werd gestolen… een verhaal over auteursrecht!

Op een druilerige donderdagochtend kregen wij een berichtje van een van onze opdrachtgevers. Videobeelden die wij voor hen gemaakt hadden waren te zien geweest in een programma op nationale televisie. Of wij dit wisten en of we daar toestemming voor hadden gegeven? Nee, dat hadden we niet...

Wat volgde was een proces waar wij nog niet heel bekend mee waren, namelijk: hoe ga je om met zo’n auteursrechtenschending? We gingen op zoek naar vergelijkbare situaties en juridische informatie online, en vonden verrassend weinig informatie over auteursrechtenschending bij video. Vandaar dat we dit artikel schrijven! We willen graag inzicht te geven in het proces dat wij doorlopen hebben. Mocht jou ooit hetzelfde overkomen, hopen we dat dit artikel jou helpt bij jouw situatie.


Wij zijn natuurlijk filmmakers en geen juristen. Wij kunnen je dus niet voorzien van juridisch advies of je beloven dat dit artikel juridisch 100% is dichtgetimmerd. We schrijven dit artikel vanuit onze eigen ervaring. Jolien van Woudenberg van Höcker advocaten, die ons in dit proces begeleidde, leest mee en zal ons verhaal hier en daar aanvullen. Mocht je juridisch advies nodig hebben, zoek dan zeker hulp bij een advocaat of jurist.

Verder is het goed om te weten dat we in dit artikel geen directe namen van organisaties of programma’s noemen. Dat doen we bewust omdat we absoluut niet willen vingerwijzen, we willen alleen houvast bieden aan mensen die wellicht in dezelfde situatie terecht komen als wij. Omdat wij zelf graag een artikel als dit gevonden hadden toen het ons overkwam.

Natuurlijk maakten we ook een video waarin we het verhaal vertellen.



Wat gebeurde er?

Het begon dus met een appje van een van onze opdrachtgevers. Videobeelden die wij voor hen gemaakt hadden en die online te zien waren, waren in een tv programma gebruikt. Wij schrokken daarvan, want we hadden daar inderdaad geen toestemming voor gegeven! Nu gaan wij altijd zorgvuldig om met al ons materiaal, maar op deze beelden zijn we extra zuinig, dus ook extra vervelend dat ze zonder onze toestemming gebruikt waren.

En dan?

Om te beginnen stelden we onszelf een aantal vragen:

Ligt het auteursrecht echt bij ons?

In principe heb je als filmmaker auteursrecht op de beelden die jij schiet, tenzij je afspraken maakt met bijvoorbeeld een opdrachtgever dat het auteursrecht naar hen gaat. Wij doen dat niet. Als wij werkzaamheden aannemen staat in onze algemene voorwaarden dat wij de auteursrechten op de beelden behouden en dat degene voor wie we de video maken het materiaal mag gebruiken op de manier die zij willen. In dit geval lag het auteursrecht dus ook bij ons. Onze opdrachtgever heeft een gebruikslicentie.

Is het wel echt een inbreuk op het auteursrecht?

Er zijn situaties waarbij iemand jouw materiaal kan gebruiken en waarin dit wel mag. Het gaat dan bijvoorbeeld om een citaat, of als je beelden te weinig creativiteit of eigenheid hebben (denk bijvoorbeeld aan een pasfoto).

Wil je meer lezen over auteursrecht en wanneer het wel of niet geschonden wordt? Lees dan zeker ook het artikel dat we schreven over 5 dingen die je moet weten over auteursrecht bij video.

Of lees wat Charlottes Law te zeggen heeft over citaatrecht.

In ons geval was er inderdaad sprake van een inbreuk op ons auteursrecht. Onze beelden waren niet als citaat gebruikt of iets dergelijks.

Hoe erg vind je het?

Als iemand jouw beelden onrechtmatig gebruikt, kan én mag je daar zeker iets aan doen! Je kan aangeven dat de beelden weggehaald moeten worden, of een schadevergoeding eisen, maar je bent daar natuurlijk niet toe verplicht. Wij kennen filmmakers die in een zelfde situatie als die van ons niet tot actie over zijn gegaan. En we kunnen genoeg situaties bedenken waarin wij bijvoorbeeld wel om een verwijdering van het ‘gestolen’ materiaal vragen (dat doen we altijd) maar niet een schadevergoeding eisen.


Jolien: 'Je ziet vaak dat mensen het erbij laten zitten of zelfs niet weten dat hun beelden niet zomaar mogen worden gebruikt, Het gebeurt namelijk best vaak; het is eigenlijk vrij gewoon geworden. Dat mensen zich erbij neerleggen is jammer, want het maakt het uiteindelijk steeds gemakkelijker om inbreuk te maken als men denkt: 'laat maar zitten'. Maar het blijft onrechtmatig en het is belangrijk om dat voor ogen te houden.'


Wij sluiten ons volledig aan bij wat Jolien hier zegt, wat precies de reden is dat wij nu dit artikel schrijven.

Wil je meer weten over hoe wij omgaan met onze content? Lees dan zeker ook onze voorwaarden voor gebruik.

In deze situatie vonden wij het echt vervelend wat er gebeurd was en wilden we wel serieus stappen ondernemen.


Image

Wat is de schade?

Oké, er is een inbreuk op het auteursrecht gemaakt en wij wilden stappen ondernemen, dan is het belangrijk om te bepalen wat er precies geschonden is. In ons geval was niet alleen ons materiaal gebruikt zonder toestemming, maar die beelden kwamen ook nog uit een montage die wij hadden gemaakt, en ook die montage was gedeeltelijk overgenomen. In onze montage was dus geknipt. Daarnaast was er geen naamsvermelding en ons logo dat te zien was in de video, was weggeknipt. Dit zijn allemaal gronden waarop je kunt zeggen dat er een hogere schadevergoeding betaald moet worden.

Kort gezegd was er het volgende aan de hand:

  1. Onrechtmatig gebruik materiaal, auteursrechtenschending
  2. Geen naamsvermelding / logo weggehaald
  3. Geknipt in onze montage, dus wijziging van onze originele video

Als je dat op een rijtje hebt, dan kun je bepalen hoeveel schade je geleden hebt. Wat heel moeilijk is! Het gaat dan om de werkelijke schade. Die schade kun je verhalen op degene die de inbreuk heeft gedaan.  Er komt dus geen ‘boete’ bij. Als jij prijzen op je website hebt staan voor het verkopen van beelden die je op de plank hebt liggen, dan kun je daar natuurlijk naar verwijzen.

Wij hebben dat niet… We moesten dus gaan bedenken wat we gevraagd zouden hebben als de inbreuk geen inbreuk geweest was maar gewoon een aanvraag van een klant. We keken daarbij naar het bereik van het programma dat de beelden wilde gebruiken (behoorlijk veel kijkers!) en naar hoe uniek de beelden zijn die we gemaakt hebben. Kun je makkelijk aan dit soort beelden komen of zijn ze wel bijzonder?

Het bedrag waar je dan op uitkomt dekt dan de schade voor de schending van het auteursrecht. Je kunt dan nog een bedrag rekenen voor het ontbreken van de naamsvermelding en het knippen in de montage. Wat we uiteindelijk gekregen hebben zie je aan het einde van dit artikel.

Lees als je meer wilt weten zeker ook dit artikel (wederom van Charlottes Law) over het bepalen van de hoogte van een schadevergoeding.


Jolien: 'De titel van het artikel van Charlottes Law is enigszins misleidend, omdat het dus juist niet om een boete gaat. Dit staat volgens mij ook zo in het artikel.'


Inbreuk vastleggen

Voor je stappen onderneemt is het handig om de inbreuk vast te leggen. Wij hebben dat gedaan met screenshots, waarin we ook duidelijk een datum en tijd in beeld lieten zien. Uiteindelijk hebben we deze beelden later niet nodig gehad, maar het leek ons toch goed ze te hebben. Als iemand het materiaal weghaalt bijvoorbeeld, dan heb je nog het bewijs dat het er wel gestaan heeft. Ook voor onszelf leek het ons in dat geval handig, mochten we nog eens willen terugkijken naar hoe het ook alweer precies zat. Het kan dus nooit kwaad om foto’s of screenshots te maken voordat je stappen onderneemt. 


Jolien: 'Het is niet alleen handig, maar echt van groot belang om de inbreuk meteen goed vast te leggen. Als het uiteindelijk tot een procedure komt, ben jij namelijk degene die moet bewijzen dat er inbreuk is gemaakt en dat kan niet als het bewijsmateriaal inmiddels is verdwenen.'


Contact opnemen

Na alle stappen hiervoor besloten we contact op te nemen met de wederpartij. Dat was nog even een klusje! Je wilt natuurlijk de eindverantwoordelijke hiervoor aan de lijn krijgen, of in ieder geval: degene die er iets zinnigs over kan zeggen. Moet je dan bij de zender zijn, of bij het productiebureau? We wisten niet precies wie we moesten hebben, dus werden we van de zender naar het productiebureau gestuurd en weer terug… Na anderhalve dag werden wij teruggebeld, vlak voor het weekend, door degene die er iets over kon zeggen. 


Jolien: 'Het werkt het beste om naast telefonisch contact opnemen, direct ook alle mogelijk verantwoordelijken per mail in één mailbericht te benaderen. Het is soms wel even een gezoek naar de juiste e-mailadressen, maar het levert wel vaak het snelst een reactie en resultaat op. Zij kunnen zich dan ook niet achter elkaar verschuilen.'


Zij boden excuus aan voor de situatie en vroegen of we de situatie alsnog wilden legitimeren. We zouden dan een bedrag krijgen voor de beelden en zij zouden de beelden dan mogen blijven gebruiken. Dat wilden wij niet. We hadden deze beelden niet op deze manier in willen zetten, dus we wilden ze wel echt verwijderd hebben.

Tijdens het gesprek werd er een aantal keer gevraagd of we het toch echt dan niet alsnog wilden toestaan? Wij hebben voet bij stuk gehouden maar dat is best lastig, zeker als je je een beetje overrompeld voelt door de situatie. Zij deden ook een voorstel voor een bedrag als schadevergoeding van 400 euro. Wij hadden onze beelden voor dat bedrag zeker niet ter beschikking gesteld, dus we gingen daar niet mee akkoord. We hebben gezegd dat we nog terug zouden komen met ons voorstel.


Image

Zet het op papier

Na het telefoongesprek hebben wij meteen een mail gestuurd, met daarin wat we aan de telefoon hadden besproken. Als je een advocaat in de arm hebt genomen, dan kan diegene het natuurlijk ook voor je op papier zetten. Het is fijn dingen zwart op wit te hebben, omdat je later makkelijker terug kunt lezen wat er ook alweer besproken is.

Beelden offline

Hierna duurde het even voordat onze beelden offline werden gehaald. Wij hadden in de tussentijd niks vernomen van de tegenpartij, dus we hadden geen idee of ze hiermee bezig waren of niet. Op maandagavond kwamen we er zelf achter dat de beelden inmiddels vervangen (en deels geblurd) waren.

Schadevergoeding onderhandelen

Wat we toen nog moesten afwikkelen, was de schadevergoeding. Omdat we er geen supergoed gevoel bij hadden, hadden we dus inmiddels Jolien, onze advocaat, al in de arm genomen. Omdat we de situatie graag beter wilden overzien, waar zij ons bij kon helpen, en omdat we afstand wilden kunnen nemen. Als iemand anders de brieven voor je stuurt en schrijft en de antwoorden ontvangt, dan kun je er zelf met iets meer rust in staan. Vonden wij tenminste 🙂

Het uitkomen op een schadevergoeding is een kwestie van onderhandelen. Wij gaven aan hoeveel wij ervoor wilden en zij boden dan weer een tegenbedrag. En er vliegt een hoop argumentatie over en weer. We waren heel blij dat Jolien ons steeds kon bijstaan en ons kon vertellen hoe het volgens haar zat! Als de wederpartij maar vaak genoeg zegt dat je geen gelijk hebt, dan kan je dat gaan geloven, ook als het niet zo is!


Let op: Er wordt bij de onderhandeling gekeken naar wat 'standaard' tarieven zijn voor dit soort dingen. En die standaarden zijn er niet, waardoor het een lastig spel wordt. Interessant puntje: iemand die wij kennen (en van wie we de naam liever even niet noemen), vertelde ons dat zij eens beelden probeerde te kopen bij omroepen. Talpa vroeg €600 per 'fragment' (wat een fragment dan ook is) en RTL vroeg €900 euro voor 20 seconden. 
Daarnaast hebben we zelf contact gehad met een grote partij op het gebied van stockfoto's en video's, en die gaven aan €360 per clip te vragen voor beelden die op tv zouden worden uitgezonden.

Uiteindelijk hebben we 3.000 euro ontvangen van de wederpartij als schadevergoeding. We waren de helft van dat bedrag weer kwijt aan advocatenkosten (ongeveer) dus hielden 1.300 euro aan over.  Dat weer naar een goed doel kan, want we zijn van plan er iets moois en positiefs mee doen 😀


Jolien: 'Het is natuurlijk jammer dat een deel van de opbrengst opgaat aan advocaatkosten, maar je ziet toch vaak dat inbreukmakers pas echt bereid zijn om tot een redelijke schadevergoeding te komen, als zij een brief van een advocaat krijgen. Pas dan denken ze: "O, dit wordt serieus!" Ik zorg er in elk geval altijd voor dat mijn klanten er zelf ook een mooi bedrag aan overhouden en als het nodig is breng ik dan dus wat minder in rekening.'


Image

Rechter?

Omdat het onderhandelen op een gegeven moment lang duurde en we voor de zoveelste keer hetzelfde argument voorbij zagen komen, hebben we erover gedacht of het nut zou hebben naar een rechter te stappen. We hebben dit uiteindelijk niet gedaan. Het proces zou er langer van worden, wat we niet perse wilden. En de vraag is of je uiteindelijk niet ook kosten kwijt bent aan je rechtsgang. Dat weet je van tevoren niet zeker! We hebben besloten het proces niet aan te gaan en op een schikking uit te komen.  


Jolien: 'In auteursrechtzaken wordt - anders dan in Nederland gebruikelijk is - vaak een groot deel van de werkelijke proceskosten van de partij die de zaak wint, vergoed. Als je al een redelijk aanbod hebt gekregen en toch gaat procederen, loop je het risico dat de rechter zegt: "dat was niet nodig geweest, want je hebt toch al een goed aanbod voor een vergoeding gekregen?' en jou dan dus niet in het gelijk stelt. Dan komen de proceskosten, waaronder de kosten voor een advocaat voor jouw eigen rekening.'


Nagedachten

Inmiddels is het even geleden dat dit allemaal speelde en is de storm weer wat gaan liggen. Ik ben zelf vooral blij dat we dit niet vaak hoeven mee te maken.

Een van de dingen waar we dus tegenaan liepen tijdens ons proces was dat we echt moeilijk een prijs konden bepalen voor de inbreuk die was gemaakt. Er is weinig jurisprudentie (eerdere uitspraken van een rechter) in soortgelijke zaken. En wat wij normaal vonden om gevraagd te hebben voor deze beelden, was dan weer niet de ‘normaal’ van de tegenpartij.

Wat het vooral lastig maakt is dat je moet kunnen aantonen dat jouw normale prijs echt de normale prijs is die je zou vragen. Hoe doe je dat als je prijzen voor deze specifieke situatie niet op je website staan? Je kan eventueel aantonen wat jouw 'normale' prijs is, door eerder verstuurde facturen te laten zien. Maar in onze situatie hadden wij nog nooit een factuur gestuurd aan iemand voor puur het gebruik van beelden. Dat ging hier dus niet op. Lastig! 

Al met al is het een aardig lang artikel geworden 😉 Als je nog vragen of gedachten hebt over dit onderwerp, laat ze zeker achter hier beneden in de reacties! We zijn heel benieuwd!




Abonneer
Laat het weten als er
guest
1 Reactie
Nieuwste
Oudste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Rob

Zoals ook onder de video gezet- Email is geen protocol met handshake. Dat betekent dat de verzender kan aantonen dat het verzonden is, maar niet dat het ontvangen is (de mail kan in het grote zwarte gat verdwijnen, komt niet vaak voor, maar toch). Daarom heb je een ontvangstbevestiging nodig, en bij voorkeur een antwoord dat de tegenpartij het eens is met wat je hebt vastgelegd.